MRP ve MRP-II kısaltmaları birbirinin yerine sıkça kullanılır, aslında biri diğerinin bir alt yöntemidir.

MRP-II, tüm üretim kaynaklarının planlaması amacı ile olarak tasarlanan ve kendi içinde kapalı devre yaratan bir yöntemdir. MRP ise bu kurgunun içinde yer alan, üretimin en önemli kaynaklarından malzemenin planlanması amacı ile oluşturulan bir diğer yöntemdir.

Tarihsel olarak önce MRP, yaklaşık 10 yıl sonrada MRP-II yöntemi dizayn edilmiştir.

Her ikisinin ortak yanı ise birer planlama yöntemi olmalarıdır. Bütün planlama yöntemlerinde olduğu gibi günlük hayatta başarı ile kullanılabilmeleri için “uygulama yöntemleri” ile desteklenmeleri gerekir.

dinamo üretim sisteminde MRP ve MRP-II yöntemlerinin bütün temel noktaları uygulama yöntemleri ile zenginleştirilmiş ve yeniden yorumlanmıştır. dinamo’nun herkes tarafından kolay anlaşılan ve uygulanan bir yazılım olmasının asıl nedeni budur.

Kapalı devre MRP-II kurgusu (resmin üstüne tıklayarak orjinalini görebilirsiniz).

dinamo MRP çalışma kurgusu (resmin üstüne tıklayarak orjinalini görebilirsiniz).

dinamo MRP yan taraftaki şemada da görebileceğiniz gibi sisteminizde bulunan bir çok uygulama ile entegre çalışır.

Bir ürün veya malzemenin zaman üzerindeki olası hareketlerini derleyebilmek için MRP modülü, stok-satış-satınalma ve üretim planı ile entegre çalışır. Bu sistemlerdeki her hareket, iptal veya girişler MRP tablosuna otomatik olarak yansır.

dinamo MRP sistemi MPS tarafından belirlenen hedeflere ulaşabilmek için ne yapılması gerektiğini 3 farklı öneri türü ile yayınlar. Bunlar yeni bir emir – tarih değişikliği veya iptal olabilir. 

Bu geri besleme mesajları MRP modülü tarafından sürekli olarak yayınlanır ve genellikle satınalma veya üretim bölümleri tarafından güncel emirlere dönüşür.

Satış bölümü ise MRP tablosuna bakarak ürünlerin hangi tarihlerde üretimden çıkabileceğini, mevcut müşteri siparişlerinin zaman ekseninde doğru tarihlerde karşılanıp karşılanamayacağını izleyebilir.

dinamo MRP tablosunda malzemelerin ne zaman ve ne kadar kullanılacağı, karşılanıp karşılanmadığı net olarak görülür (resmin üstüne tıklayarak orjinalini görebilirsiniz).

Yukarıdaki örneğin satınalma siparişleri açıldıktan sonraki görüntüsü (resmin üstüne tıklayarak orjinalini görebilirsiniz).

dinamo MRP, satınalınması gerekenleri, ne kadar ve ne zaman gerekli olduğunu, ne zaman sipariş edilmesi gerektiğini belirler. 

Diğer yandan ise açık satınalma siparişleri (bakiyesi olan siparişler) için planın son durumuna bakarak teslim tarihini ileriye itebileceğinizi, geriye çekmeniz gerektiğini veya mevcut siparişi iptal edebileceğinizi de söyler.

Bu sayede gereksiz yere stok bulundurmamanızı veya gerekli olanların temin edilmesini garantilemeye çalışır. Sistemin verdiği mesajlar ne kadar uygulanabilirse stok seviyeleriniz o kadar azalır, nakit akış tablonuz o kadar rahatlar.

Elbetteki her öneri gerçekleştirilemeyebilir, örneğin bir iptal önerisi tedarikçi tarafından kabul görmeyebilir. Günlük olaylar bazen plana uyabilmenizi kolaylaştırır bazen de zorlaştırır, bütün bunlar MRP yönteminin kullanımını engellemez, zaten ideal bir ortamınız olsa idi planlama yapmanıza da gerek yoktu.

Üretim bölümü dinamo MRP’yi 3 farklı hedef için kullanabilir.

Bunlardan ilki satış ile arasındaki ilişkiyi düzenlemektir. Özellikle stoğa üretim yapılan ortamlarda üretim bölümü MRP tablosunu izleyerek ne zaman ne üretmesi gerektiğini görebilir. 

Üretimin kurgusunda yarımamul aşamaları var ise bunların ihtiyaç planlaması da üretim bölümünün işlevlerinden birisidir. Ürünlere ait iş emirleri açıldıkça yarımamuller üzerinde talep oluşur, bu taleplerin karşılanması için dinamo’nun ürettiği öneri listesi doğrudan kullanılabilir veya oluşturulan liste üretim bölümü tarafından revize edilebilir.

Satınalınması gereken malzemeleri bir yandan satınalma bölümü izlerken diğer yandan da üretim bölümüde bu tür malzemelerin durumunu bilmesi gerekir. 

Bunun için MRP tablosunu veya öneriler listesini kullanan üretim bölümü özellikle geriye doğru yapılması gereken tarih revizyonlarına karşı hassastır. 

Üretim bölümü tüm siparişleri tek üretim emri ile karşılamayı planlıyor, ancak seçtiği üretim tarihi satış bölümünü zor durumda bırakacak. Satış bölümü ise üretimin aldığı kararları izleyerek ya müşterisi ile yeniden görüşecek ya da üretim bölümü ile konuşarak planda değişiklik isteyecek (resmin üstüne tıklayarak orjinalini görebilirsiniz).

Üretim – Satış ve Satınalma bölümleri günlerinin önemli bir kısmını birbirine soru sorarak geçirirler, dinamo MRP sayesinde bu sorular için harcanan zaman en aza indirilebilir. 

Üretim bölümü nasıl hem satışı hem de satınalmayı izleyebiliyor ise satış bölümüde üretimi izleyebilir.

Bir önceki örneğimizde üretim bölümü tamamen satışın planına uygun hareket edebilmişti ancak her zaman böyle olmayabilir. 

Üst taraftaki örnekte üretim bölümü 700, 800 ve 2000 adetlik siparişleri 5’inci döneme 4000 adetlik üretim emri ile karşılamayı tercih etmiş olsun. 

Bu durumda 3’üncü dönemin siparişi gecikerek karşılanacağı gibi 5 ve 6’ıncı dönemlerde fazladan 2000 adetlik stok bulundurulacaktır. Bunun yanında üretimde kullanılacak malzemelerde gerekenden önce satınalınmak durumundadır.

Bu durumda hem satış hem de finansman veya stok yöneticisi bu duruma itiraz edebilir.

dinamo MRP tablosunun amacı tüm bölümleri bir tablo üzerinde birleştirmek ve şirket için en iyi olan çözüm üzerinde uzlaşmalarını sağlamaktır.

Üretim yapan işletmelerde stokların değeri genellikle kasa ve bankalarda duran paradan kat kat fazladır. Her ne kadar stoklar bilançonun aktifinde yer alsada fazla olması önce nakit akışını bozar daha sonra ise kapladığı alan, harcanan enerji, taşıma ve yerleştirme işlemleri, bozulma gibi nedenler ile maliyet arttırıcı etki yapar. 

dinamo MRP, firma çapında stok planlamasını sağlayarak ne fazla – ne eksik stok politikalarını yürütmenizi kolaylaştırır. Bu sayede hem nakit akışı rahatlar hem de diğer maliyetler azalır.

Klasik mali analizlerde stokların doğrudan karlılıkla ilişkisi yoktur çünkü bu analizler stokların sadece birinci etkisini ölçebilirler. Halbuki izlenen stok politikalarının ikincil etkileri vardır ve bu etkiler birinci türdeki etkiden çok daha yıpratıcı olabilir.

Yukarıdaki şemada mali sonuçları etkileyen 3 unsurun sonuçlar ile ilişkisini görmektesiniz. Stokların birincil etkisi “yatırım karlılığı” ve “nakit akış” üzerinde gerçekleşir. Ancak ikincil etkilerinden dolayı işletme masraflarının üzerinden tüm mali sonuçları bir kez daha etkiler ve bir sarmal yaratır. (resmin üstüne tıklayarak orjinalini görebilirsiniz).